Steeds meer Nederlanders zetten hun cryptovaluta vast in slimme contracten (smart contracts) op blockchains zoals Ethereum. Denk aan staking, DeFi-leningen, liquidity pools of NFT-locks. Maar hoe geef je deze crypto op bij je belastingaangifte, zeker als je er tijdelijk niet bij kunt? In dit artikel lees je hoe je in Nederland, voor het belastingjaar 2026, crypto die vaststaat in een smart contract correct aangeeft in Box 3. We behandelen de relevante regels, praktische scenario’s, een uitgewerkt voorbeeld en een handige checklist. Ook bespreken we de impact van de nieuwe DAC8-rapportageplicht vanaf 2026.
Crypto en Box 3: de basisregels voor 2026
In Nederland valt het bezit van cryptovaluta doorgaans in Box 3 van de inkomstenbelasting: het deel voor sparen en beleggen. Volgens de Belastingdienst geef je de waarde van je crypto op peildatum 1 januari op. Voor 2026 gelden de volgende kernpunten:
- Peildatum: 1 januari van het belastingjaar.
- Heffingsvrij vermogen: €59.357 per persoon, of €118.714 voor fiscale partners (Bron).
- Fictief rendement op crypto: 6,00% (Bron).
- Belastingtarief Box 3: 36% over het berekende rendement (Bron).
De waarde van je crypto wordt vastgesteld in euro’s op 1 januari. Dit geldt ook als je crypto tijdelijk niet vrij beschikbaar is, bijvoorbeeld omdat deze vaststaat in een smart contract.
Wat zijn smart contracts en wanneer staat crypto ‘vast’?
Een smart contract is een geautomatiseerd contract op de blockchain dat zonder tussenkomst van een derde partij wordt uitgevoerd. Je kunt crypto vastzetten in een smart contract voor bijvoorbeeld staking, DeFi-leningen, yield farming of NFT-locks. Tijdens deze periode kun je de crypto vaak niet direct opnemen of verhandelen. Toch blijf je juridisch eigenaar en heb je economisch belang bij deze coins.
De Belastingdienst beschouwt crypto die je hebt vastgezet in een smart contract als onderdeel van je Box 3-vermogen, zolang je er in principe weer over kunt beschikken na afloop van het contract (Kennisgroep Belastingdienst). Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals bij verlies van toegang tot je wallet of onherstelbare smart contract-fouten, kan crypto buiten Box 3 vallen. Dit vereist echter een zeer strikte interpretatie en bewijsvoering.
Hoe bepaal je de waarde van vastgezette crypto?
Voor de aangifte in 2026 bepaal je de waarde van je vastgezette crypto op 1 januari. Dit doe je als volgt:
- Bekijk hoeveel crypto je op 1 januari in het smart contract hebt vaststaan.
- Bepaal de eurokoers van deze crypto op die datum. Gebruik hiervoor een betrouwbare bron, zoals CoinMarketCap of de koers van je exchange.
- Vermenigvuldig het aantal coins met de eurokoers. Dit is de waarde die je opgeeft in Box 3.
Let op: ontvang je tijdens het vastzetten extra beloningen (bijvoorbeeld staking rewards)? Dan moet je deze beloningen ook opgeven als ze op 1 januari zijn toegekend, zelfs als je ze nog niet hebt opgenomen.
Praktische scenario’s: staking, DeFi en NFT-locks
Staking via een smart contract
Stel, je zet 2 ETH vast in een staking-contract. Op 1 januari kun je deze niet direct opnemen, maar na afloop van de lock-periode wel. Je geeft de waarde van 2 ETH op peildatum op, plus eventuele toegekende beloningen.
DeFi-leningen
Je leent stablecoins uit via een DeFi-platform. De uitgeleende coins staan vast in een smart contract. Op 1 januari geef je de waarde van de uitgeleende coins op, plus eventueel opgebouwde rente die al is toegekend.
NFT-locks
Je hebt een NFT vastgezet als onderpand voor een lening. Ook deze NFT geef je op tegen de marktwaarde op 1 januari, mits je nog eigenaar bent en deze na afloop terugkrijgt.
In alle gevallen geldt: zolang je economisch belang hebt en de verwachting bestaat dat je de crypto weer terugkrijgt, hoort deze bij je Box 3-vermogen.
Uitzonderingen: wanneer hoef je vastgezette crypto niet op te geven?
De Belastingdienst maakt een uitzondering voor crypto waar je geen toegang meer toe hebt, bijvoorbeeld door verlies van je private key of als een smart contract permanent onbereikbaar is geworden. Dit is echter zeldzaam en vereist overtuigend bewijs. Zie het standpunt van de Kennisgroep Belastingdienst: alleen als je feitelijk niet meer kunt beschikken over je crypto, valt deze buiten Box 3. Tijdelijke lock-ups, staking of DeFi-contracten vallen hier niet onder.
Twijfel je of je crypto nog tot je vermogen behoort? Raadpleeg dan een fiscalist of neem contact op met de Belastingdienst.
DAC8 en de rapportageplicht vanaf 2026
Vanaf 1 januari 2026 geldt de Europese DAC8-richtlijn (EUR-Lex). Crypto-platforms en exchanges moeten dan transacties en saldi rapporteren aan de belastingdiensten. Dit geldt ook voor crypto die is vastgezet in smart contracts, mits het platform deze kan detecteren. Hierdoor wordt het lastiger om crypto te verzwijgen, ook als deze tijdelijk niet vrij opneembaar is. Controleer daarom goed of je alle relevante crypto correct opgeeft.
Praktisch voorbeeld: crypto vast in een staking-contract
Voorbeeldberekening Box 3 voor vastgezette crypto (2026)| Omschrijving | Waarde |
|---|---|
| Crypto vast in staking-contract (bijv. 2 ETH à €2.000) | €4.000 |
| Staking-beloning toegekend op 1 januari (0,05 ETH à €2.000) | €100 |
| Totaal op te geven in Box 3 | €4.100 |
Stel, je hebt verder geen ander Box 3-vermogen. Het heffingsvrij vermogen is €59.357. Je betaalt dus geen belasting. Heb je meer vermogen? Dan wordt over het bedrag boven de vrijstelling een fictief rendement van 6,00% gerekend. Over dit rendement betaal je 36% belasting.
Checklist: zo geef je vastgezette crypto correct op
- Noteer op 1 januari hoeveel crypto je in elk smart contract hebt vaststaan.
- Bepaal de eurokoers van je crypto op die datum.
- Tel eventuele toegekende beloningen (staking, rente) mee.
- Geef de totale waarde op in Box 3, rubriek ‘overige bezittingen’.
- Controleer of je nog toegang hebt tot je crypto. Zo niet, verzamel bewijs voor de Belastingdienst.
- Bewaar screenshots, transactieoverzichten en koersgegevens als bewijs.
- Gebruik eventueel een tool zoals CoinTracker of Koinly om je portfolio en transacties te monitoren.
- Let op de DAC8-rapportageplicht vanaf 2026: zorg dat je administratie klopt.
Vergelijkingstabel: direct beschikbare vs. vastgezette crypto
Direct beschikbare crypto vs. vastgezette crypto in Box 3| Kenmerk | Direct beschikbaar | Vast in smart contract |
|---|---|---|
| Opgeven in Box 3? | Ja | Ja |
| Waardepeildatum | 1 januari | 1 januari |
| Toegang tot coins | Direct | Na afloop contract |
| Beloningen meetellen? | Ja, als toegekend | Ja, als toegekend |
| Uitzondering mogelijk? | Alleen bij verlies toegang | Alleen bij verlies toegang |
Conclusie
Crypto die vaststaat in een smart contract hoort in bijna alle gevallen gewoon bij je Box 3-vermogen. Je geeft de waarde op peildatum 1 januari op, inclusief toegekende beloningen. Alleen als je feitelijk geen toegang meer hebt, kun je deze buiten Box 3 laten – maar dat vereist overtuigend bewijs. Met de komst van DAC8 vanaf 2026 neemt de transparantie toe en wordt correcte aangifte nog belangrijker. Houd je administratie goed bij, gebruik betrouwbare tools en raadpleeg bij twijfel een specialist.
Primaire bronnen
- Belastingdienst — cryptobezittingen en belasting
- Belastingdienst — Box 3
- Belastingdienst — fictieve rendementspercentages per jaar
- Kennisgroep Belastingdienst — niet-toegankelijke cryptovaluta en Box 3
- EUR-Lex — Richtlijn (EU) 2023/2226 (DAC8)
Disclaimer: De informatie op deze website is louter informatief en vormt geen financieel of fiscaal advies. Verifieer wetgeving altijd bij de Belastingdienst of een erkend adviseur.
Over de auteur
CryptoBelastingGids Redactie — Educatief redactieteam
Onze artikelen worden met ondersteuning van automatisering en generatieve AI opgesteld en technisch gecontroleerd. Controleer fiscale conclusies altijd bij officiële bronnen of een erkende adviseur.