Begin bij de dienst, niet bij het etiket
“Crypto-vermogensbeheerder” is geen zelfstandige wettelijke categorie met één standaardvergunning. De regels hangen af van wat een onderneming werkelijk doet. Denk aan portefeuillebeheer, persoonlijk advies, orderuitvoering, bewaring van cryptoactiva, overdrachten of het exploiteren van een handelsplatform. Een partij die alleen administratieve software levert heeft een ander profiel dan een partij die namens cliënten transacties beslist of private keys beheert.
Breng daarom per dienst de geld- en cryptostromen, beslissingsbevoegdheid, contractspartijen en doelgroep in kaart. Marketingteksten of algemene voorwaarden veranderen de feitelijke activiteit niet.
MiCAR en toezicht door de AFM
Sinds 30 december 2024 geldt het Europese MiCAR-kader voor veel aanbieders van cryptoactivadiensten. In Nederland houdt de AFM toezicht op aanbieders die onder dit regime vallen. Voor cryptoactivadiensten kan een CASP-vergunning of, voor bepaalde al vergunde financiële ondernemingen, een notificatie nodig zijn. De AFM publiceert afzonderlijke informatie over de vergunning, de aanvraagstukken en het register van toegelaten cryptopartijen.
Een vergunning betekent niet dat crypto zonder risico is en dekt evenmin ieder product. DeFi, NFT's, lending en afgeleide producten vragen een afzonderlijke juridische analyse. Naast MiCAR kunnen onder meer Wwft-, sanctie-, privacy-, consumentenrechtelijke en operationele weerbaarheidseisen relevant zijn.
Belasting van de cliënt staat los van de vergunning
Toezicht op de dienstverlener en de belastingpositie van de cliënt zijn twee verschillende lagen. Gewone particuliere cryptobezittingen vallen doorgaans in Box 3, maar intensieve arbeid, ondernemerschap of een beloningsstructuur kan tot een andere beoordeling leiden. Een beheerder kan dus niet voor iedere cliënt hetzelfde Box 3-resultaat afleiden uit alleen de portefeuillewaarde.
Voor een bruikbare fiscale administratie moeten minimaal waarderingsmoment, koersbron, tijdzone, wallet- en exchange-dekking, inkomende beloningen, kosten en handmatige correcties vastliggen. Bij fiscaal partnerschap, schulden en werkelijk rendement zijn aanvullende gegevens nodig. Presenteer een software-export daarom als werkdocument, niet automatisch als definitieve aangifte.
DAC8: bepaal eerst of de onderneming rapporteert
DAC8 breidt de automatische gegevensuitwisseling uit voor kwalificerende rapporterende crypto-asset service providers en operators. De richtlijn ziet op specifieke diensten, gebruikers en rapporteerbare transacties. Niet iedere adviseur, softwareleverancier of vermogensbeheerder wordt uitsluitend door zijn bedrijfsnaam een rapporterende aanbieder.
Leg vast of de onderneming zelf onder de definities valt, via welke entiteit en lidstaat wordt gerapporteerd en welke cliëntgegevens nodig zijn. Communiceer ook helder aan cliënten welke informatie kan worden uitgewisseld. DAC8 vervangt de eigen aangifte- en administratieplicht van de cliënt niet.
Operationele checklist vóór dienstverlening
- Classificeer iedere dienst afzonderlijk onder MiCAR en overige financiële wetgeving.
- Controleer vergunning, notificatie en Europees-paspoortvereisten bij de AFM.
- Leg vast wie transactiebeslissingen neemt en wie crypto, fiatgeld en private keys beheert.
- Scheid cliëntvermogens waar vereist en documenteer incident-, continuïteits- en uitbestedingsprocessen.
- Maak kosten, risico's, belangenconflicten en rapportagebeperkingen vooraf duidelijk.
- Stem Wwft-, sanctie-, privacy-, DORA- en fiscale processen op elkaar af.
- Controleer of DAC8-rapportage van toepassing is en wie verantwoordelijk is.
- Laat het concrete bedrijfsmodel juridisch en fiscaal beoordelen vóór lancering.
Controle voor cliënten en zakelijke partners
Cliënten kunnen nagaan of een aanbieder in het relevante AFM-register voorkomt en welke diensten de vergunning omvat. Controleer daarnaast wie contractspartij is, waar activa worden bewaard, wat er bij insolventie gebeurt en hoe je gegevens en crypto kunt overdragen. Een vermelding in een register is geen rendementsgarantie.
Wanneer dit artikel niet genoeg is
Bij grensoverschrijdende dienstverlening, staking of lending, discretionair beheer, tokenized securities of bewaring door derden is een maatwerkanalyse noodzakelijk. Gebruik de onderstaande primaire bronnen als startpunt en controleer wijzigingen rechtstreeks bij de AFM, Belastingdienst en EUR-Lex.
Plan bovendien vaste herbeoordelingsmomenten. Een nieuwe dienst, andere custodian, gewijzigde cliëntgroep of uitbreiding naar een andere lidstaat kan de eerdere kwalificatie veranderen. Bewaar versies van het dienstenoverzicht en de juridische onderbouwing, zodat aantoonbaar blijft op welke feiten een besluit was gebaseerd.
Primaire bronnen
- AFM — vergunning- en notificatievereisten voor cryptopartijen
- AFM — toezicht, vergunningregister en risico's van crypto
- EUR-Lex — Richtlijn (EU) 2023/2226 (DAC8)
- Belastingdienst — cryptobezittingen en belasting
Disclaimer: De informatie op deze website is louter informatief en vormt geen financieel of fiscaal advies. Verifieer wetgeving altijd bij de Belastingdienst of een erkend adviseur.
Over de auteur
CryptoBelastingGids Redactie — Educatief redactieteam
Onze artikelen worden met ondersteuning van automatisering en generatieve AI opgesteld en technisch gecontroleerd. Controleer fiscale conclusies altijd bij officiële bronnen of een erkende adviseur.